Xe buýt ngày càng liều lĩnh. Đó là nhận xét của hầu hết những người vẫn hàng ngày gắn bó với xe buýt. Những cuộc vượt đèn đỏ, những pha trình diễn tốc độ, cả những chiêu đón trả khách cực kì oái oăm… khiến hành khách luôn phải rùng mình vì cảm giác “buýt hoả tốc”.

                       Những chuyến xe…bay

Chạy trong đường nội thị, tốc độ an toàn của xe buýt là 30-35 km/h. Thế nhưng chuyện tài xế vi phạm qui định về tốc độ xảy ra như cơm bữa. Những chiếc xe cứ lao phăng phăng trên đường phố, lạng lách, chèn đường… Tới mỗi điểm dừng, xe  “ngoắc” vào nhanh tới chóng mặt. Hành khách đứng chờ nếu không mau tránh thì cũng rất dễ trở thành nạn nhân. Lên xe rồi cũng không khỏi thót tim vì những cú rồ lên rồi lại phanh gấp, những pha đua liều mạng của cánh lái xe.

Mặc dù Trung tâm quản lí và điều hành vận tải hành khách công cộng  đã có qui định rõ ràng về việc đón trả khách: “Người điều khiển xe buýt phải đón trả khách khi xe đã dừng hẳn, phải đảm bảo hành khách đã lên xe hoặc xuống xe ổn định mới được cho xe chạy”. Thế nhưng hình như nhiều tài xế vẫn không hiểu luật hoặc cố tình không thực hiện luật. Rất nhiều tuyến buýt như 32 (Giáp Bát-Nhổn), 22 (bến xe Gia Lâm-Viện 103), 20 (Kim Mã-Phùng)… có chiêu đón trả khách cực kì oái oăm. Tới mỗi điểm dừng, tài xế không dừng xe, chỉ giảm tốc độ một chút. Thế là khách xuống phải “bay” xuống, khách lên phải đu theo xe. Kì lạ hơn, xe không ghé sát mép đường mà cứ nghênh ngang đón trả ngay giữa đường. Vậy là mới có cảnh khách bay từ trên xe xuống, không may lại gặp một xe máy lao tới, rất nguy hiểm. Có người đu theo xe không kịp, bị kẹt tay, kẹt chân... Có người bám không chắc, bị rơi khỏi xe giữa lúc xe đang chạy, vô số phương tiện khác đang nối đuôi ngay phía sau. Những tai nạn lúc nào cũng có, thế nhưng cánh tài xế, nhiều người vẫn chẳng muốn…rút kinh nghiệm.

Vạn Phúc (sinh viên BK76, K50, Đại học Bách Khoa) tỏ vẻ bức xúc: “Hôm trước mình mới bị xe 32 “vứt” xuống đường, ngã trầy xước hết chân tay. Xe thì đi nhanh, nhiều người chưa kịp xuống, bác tài đã cho xe chạy. Thế là mấy người ngã dúi dụi. Chỉ khổ thân cho mấy cụ già, đi xe buýt cũng chẳng được ưu ái hơn…”.

          Quan sát những chuyến xe buổi sớm (5-6 sáng) và những chuyến xe đêm (9-11h đêm) mới thấy hết sự liều lĩnh của xe buýt. Đèn đỏ bật sáng, tài xế vẫn vô tư vượt (chuyện xe buýt vượt đèn đỏ vốn đã quá quen mắt). Đường thì đông phương tiện mà xe buýt vẫn đi với tốc độ hãi hùng. Cái cảnh xe buýt tranh đường, đua tốc độ…đã không còn lạ lẫm gì. Không phải vì tranh khách mà đôi khi chỉ vì cái thói hiếu thắng của những tài xế. Có lần, tài xế trên tuyến 07 (Kim Mã-Nội Bài) đua tốc độ với một tài xế xe 56 (Nam Thăng Long-Núi Đôi) giữa lúc xe đang lên cầu Thăng Long. Hành khách sợ hãi lên tiếng thì anh ta lại quay sang hùng hổ: “Cái thằng ranh ấy, phải cho nó chết. Mới tập lái mà cũng đòi đua à?”. Còn có anh tài xế trẻ măng mang theo cô người yêu ngồi bên. Cứ sau mỗi pha tả xung hữu đột, anh ta lại quay sang hỏi cô bạn gái: “Em thấy anh lái có cừ không?”. Có lần, một bà hàng rong đạp xe đạp bị xe buýt ép đường ngã chỏng chơ. Sọt hoa quả hất tung ra đường. Đã vậy tay tài xế xe buýt còn mở cửa xe hung hãn: “Đi ngu thế. Thích chết hả?”.

         Cánh lái xe giải thích cho lí do phải “hoả tốc” có vẻ rất đơn giản: cho kịp thời gian. Vào giờ cao điểm, thường xảy ra ùn tắc thì lời giải thích đó còn có thể hiểu được. Thế nhưng, ngay cả những lúc đường thông thoáng, thời gian thênh thang, xe buýt vẫn hoả tốc thì…không thể hiểu nổi.

                     “Hư” vì được… “chiều”                  

Để kiềm chế tốc độ của xe buýt, Hanoibus đã đưa ra qui định nghiêm ngặt thời gian xuất bến, về bến. Theo đó, mỗi tuyến xe đều có lộ trình giờ giấc nhất định, thường dao động từ 50-70 phút/lượt. Về bến sớm, thừa nhiều thời gian sẽ bị phạt 300 ngàn/lần. Thế nhưng cánh tài xế thích vi phạm vẫn có hàng ngàn chiêu lách luật. Thường thì gần tới bến mà chưa hết thời gian, tài xế cho xe chạy theo kiểu “ông rùa” hoặc đơn giản là cho xe “nghỉ tạm” ở đâu đó, tới giờ thì vào bến. Thế là vẫn đúng giờ, đúng qui định.

          Rất nhiều hành khách đã gọi điện về Đường dây nóng (8436393 và 9763585) của Hanoibus bức xúc chuyện một số tài xế phóng nhanh, vượt ẩu, đe doạ tính mạng hành khách…Có điều là, mặc dù Hanoibus luôn hứa sẽ chấn chỉnh, sẽ khắc phục…thì cho tới nay, mọi chuyện vẫn chưa có gì chuyển biến. Nhiều người bảo, sẽ rất khó có một sự thay đổi nào nếu như xe buýt vẫn được yêu chiều như thế. Xe buýt dường như đang được dành cho một sự quản lí đặc biệt. Quản lí theo kiểu không quản lí. Ra đường, xe buýt ngang nhiên trở thành một thứ xe ưu tiên, được quyền tung hoành trên đường phố. Thời gian trước, thỉnh thoảng trên mỗi chuyến xe lại gặp một Ban thanh tra đi kiểm tra, những tay tài xế hiếu thắng cũng phải dè chừng hơn. Thế nhưng gần đây, Hanoibus có lẽ cảm thấy không cần phải tốn tiền trả lương cho bộ phận đó nên đã dẹp bỏ. Vậy là xe buýt lại được dịp nghênh ngang trên đường phố, hành tốc đến chóng mặt.

Nhà nước ta có chủ trương mở rộng loại hình xe buýt, coi xe buýt là lời giải cho bài toán tắc đường. Điều đó đồng nghĩa với việc sẽ phải quản lí xe buýt ra sao cho hiệu quả. Nếu không mạnh tay xử lí nghiêm hành vi chạy nhanh, chạy ẩu, coi thường tính mạng hành khách thì xe buýt Việt Nam mãi được gọi bằng cái tên đầy mỉa mai: sự điên rồ trên bốn bánh xe. Một hành khách lớn tuổi đã góp ý: Hãy dạy cho họ (tài xế) cách đi đúng luật và hơn thế là tôn trọng tính mạng con người.

Báo chí đã một dạo om sòm lên trước những con số thương vong do xe buýt gây ra. Nhiều người phàn nàn: bằng ấy sai phạm mà sao Hanoibus vẫn chẳng nhắc nhở gì? Phải chăng họ đã quen với cách quản lí nhân viên lỏng lẻo hay chẳng được thông tin gì về những sai phạm của nhân viên? Câu trả lời tưởng khó nhưng thực ra lại rất đơn giản: những nhà quản lí xe buýt không biết được thực chất điều gì đang diễn ra bởi có thể họ chưa bao giờ đặt chân lên xe buýt. Nếu xe buýt vẫn tiếp tục hoả tốc liều lĩnh như thế thì các phương tiện khác sẽ an toàn tới đâu khi cùng xe buýt đồng hành trên xa lộ?