VOÂ THÖÔØNG; VOÂ NGAÕ

(Tóm tắt theo lời thuyết giảng của Thiền Sư Thích Nhất Hạnh)

Voâ thöôøng, voâ ngaõ hai khaùi nieäm naøy laø 1, ñöùng veà thôøi gian maø nhìn noù laø voâ thöôøng; ñöùng veà khoâng gian maø nhìn noù laø voâ ngaõ. Khi nhìn ñöùa con maø nghó veà ñöùa con laø thöïc taïi ñoäc laäp vôùi ngöôøi cha, thì mình chöa thaáy tính voâ ngaõ cuûa ñöùa con, khi nghìn vaøo ngöôøi cha khoâng thaáy ñöùa con mình chöa thaáy tính voâ ngaõ cuûa ngöôøi cha, mình bò keït vaøo caùi yù nieäm ñöùa con laø moät thöïc taïi rieâng bieät, mình bieát roõ ñöùa con laø söï tieáp noái cuûa ngöôøi cha; ñöùa con khoâng phaûi laø moät thöïc taïi rieâng bieät ñoái vôùi ngöôøi cha, thì caùi ñoù laø voâ ngaõ, maø voâ ngaõ töùc laø voâ thöôøng. Haït baép tieáp tuïc chuyeån bieán ñeå trôû thaønh caây baép, ngöôøi cha tieáp tuïc bieán chuyeån ñeå trôû thaønh ngöôøi con, ñöùa con mang ngöôøi cha ñi tôùi, thì thaønh ra mình nhìn vaøo ngöôøi con thaáy ñöôïc voâ thöôøng, mình thaáy ñöôïc voâ ngaõ, Ngaõ laø moät thöïc taïi baát bieán, ñoäc laäp, trong khi chuùng ta quan saùt chuùng ta khoâng thaáy caùi gì laø ngaõ heát, coù moät thöïc taïi baát bieán ñoäc laäp. Neáu chuùng ta noùi haït baép naêm xöa vôùi caây baép baây giôø laø hai caùi thöïc taïi ñoäc laäp, hoaøn toaøn rieâng bieät thì chuùng ta chöa thaáy ñöôïc caùi tính voâ ngaõ cuûa caû haït baép vaø cuûa caây baép. Vì vaäy cho neân voâ ngaõ laø moät söï thaät ñöùng veà phöông dieän vaät lyù vaø taâm lyù, vaø voâ ngaõ laø taïi vì noù voâ thöôøng, vì voâ thöôøng cho neân noù voâ ngaõ.

Voâ ngaõ cuõng coù nghóa laø ñöùa con khoâng coù maët noù, ñöùa con vaãn coù maët, nhöng ñöùa con khoâng phaûi laø moät thöïc taïi ñoäc laäp ñoái vôùi ngöôøi cha, ñöùa con laø söï tieáp noái cuûa ngôøi cha, vaø thaáy nhö vaäy laø thaáy ñöôïc caùi tính voâ ngaõ cuûa ngöôøi con, vaø ñoàng thôøi thaáy caùi tính voâ ngaõ cuûa ngöôøi cha.

Voâ thöôøng khoâng phaûi laø caùi gì noù tieâu cöïc, taïi vì neáu khoâng coù voâ thöôøng thì khoâng coù söï soáng, neáu haït baép khoâng coù voâ thöôøng thì noù bao giôø trôû thaønh caây baép vaø chuùng ta coù baép ñeå aên, vì vaäy voâ thöôøng raát laø quan troïng neáu söï vaät khoâng voâ thöôøng, thì em beù khoâng bao giôø trôû thaønh ngöôøi lôùn, vì vaäy, cho neân voâ thöôøng laø ñieàu kieän taát yeáu cuûa söï soáng, voâ thöôøng laø söï soáng, sôû dó chuùng ta ñau khoå vì chuùng ta nhaän caùi voâ thöôøng laø thöôøng neân chuùng ta môùi ñau khoå, neáu chuùng ta coù khaû naêng nhaän thaáy ñöôïc voâ thöôøng laø voâ thöôøng thì taïi sao chuùng ta phaûi ñau khoå nöõa.

Bôûi vaäy cho neân tu taäp coù nghóa laø duøng caùi Tueä giaùc cuûa mình, duøng caùi ñònh vaø caùi Tueä cuûa mình ñeå tieáp xuùc ñöôïc caùi töï tính cuûa voâ thöôøng vaø voâ ngaõ roài thì chuùng ta seõ khoâng coù bò tuyeät voïng coù khoå ñau nöõa.

Vaøvoâ ngaõ cuõng coù nghóa laø khoâng coù maët, coù maët noù nhöng maø khoâng phaûi moät yeáu toá rieâng bòeât, ñoäc laäp, khoâng phaøi laø moät caùi gì baát bieán, vónh cöûu, taïi vì trong thöïc teá khoâng coù gì vónh vieãn, tröôøng cöûu caû, goïi laø voâ thöôøng vaø vì vaïn vaät voâ thöôøng cho neân vaïn vaät noù voâ ngaõ thoâi, noù raát laø ñôn sô khoâng coù gì laø khoù hieåu caû.

Ñoát moät caây höông cho baøn thôø toå tieân ta söû duïng moät naêng löôïng cuûa nieäm cuûa ñònh vaø cuûa tueä thì haønh ñoäng ñoát höông ñoù möoùi coù giaù trò, môùi coù giaù trò taâm linh, vaø khoa hoïc. Moãi khi ñoát moät que höông phaûi ñem heát caû thaân, taâm chuù vaøo vòeâc ñoát höông, laøm theá naøo trong caùi ñoát höông coù naêng löôïng cuûa nieäm, cuûa ñònh vaø cuûa tueä.

Nieäm laø caùi naêng löôïng cuûa söï coù maët hoaøn toaøn cuûa thaân vaø taâm, khi caùi thaân vaø taâm cuûa mình veà laïi vôùi nhau, mình coù maët trong giaây phuùt hieän taïi thì caùi ñoù goïi laø naêng löôïng cuûa nieäm.

Khi mình coù söï chuyeân chuùvaøo caùi ñoù, maø khoâng suy nghó veà quaù khöù, khoâng suy nghó veà töông lai, khoâng suy nghó veà baát cöù moät caùi gì khaùc nöõa thì ñoù laø naêng löôïng cuûa ñònh.

Khi ta ñoát moät caây höôngcoù söï coù maët cuûa naêng löôïng cuûa nieäm vaø ñònh, söï coù maït ñích thöïc cuûa thaân vaø taâm, vaø ta phaûi chuyeân chuù vaøo vieäc ñoát höông, thì ñoù laø ñieàu kieän coù söï truyeàn thoâng, trong thôøi gian ta ñoát höông vaø caém caâyh höông treân baøn thôø thì ta coù nieämvaø ñònh, vaø chính caùi nieäm vaø ñònh ñoù giuùp ta tieáp xuùc ñöôïc vôùi toå tieân hieän ñang coù maët trong töøng teá baøo cô theå cuûa ta.

Toân giaùo coù phaàn hy voïng, coù phaàn töông lai, nps coù phaàn caàu nguyeän, nhöng maø ñaïo phaät khoâng phaûi chæ laø toân giaùo, ñaïo phaät laø moät nieàm tueä giaùc, vaø tueä giaùc ñoù theå ñem haïnh phuùc cho chuùng ta ngay trong giaây phuùt hieän taïi.

Phöông phaùp thieàn haønh, khi chuùng ta ñem taâm veà vôùi thaân vaø coù maët thaät söï trong giaây phuùt hieän taïi, thì ta coù theå tieáp xuùc ñöïôc vôùi bao nhieâu laø söï maàu nhieäm cuûa söï soáng ñang coù maët trong giaây phuùt hòeân taïi, trôøi xanh maây traéng, chim hoùt thoâng reo, hoa nôû, taát caû nhöõng caùi maàu nhieäm ñang coù maët trong giaây phuùt hieän taïi, vaø ta phaûi trôû veà trong giaây phuùt hieän taïi ñeå coù theå tieáp xuùc vôùi nhöõng caùi maàu nhieäm cuûa söï soáng, nhöõng maàu nhieäm söï soáng ñoù ñaõ nuoâi döôõng ta noùlaøm cho chuùng ta thaáy raèng: söï soáng heát söùc laø maàu nhieäm.

Ñi thieàn haønh, laø moãi böôùc chaân noù ñöa ta veà trong giaây phuùt hieän taïi, ñeå ta coù theå tieáp xuùc ñöôïc taát caû nhöõng maàu nhieäm cuûa söï soáng trong giaây phuùt hieän taïi, moãi böôùc chaân noù ñem laïi söï vöõng chaõi, ñem laïi thaûnh thôi, ñem laïi haïnh phuùc, maø chuùng ta böôùc nhöñang böôùc vaøo coõi tònh ñoä, coõi thieân ñöôøng.

Toân giaùo nghó raèng thieân quoác, thieân ñöôøng noù naèm ôû töông lai, noù naèm ôû choã khaùc, nhöng maø theo tueä giaùc cuûa ñaïo Phaät thì caùi maø ta goïi laø tònh ñoä, laø Nieát baøn noù naèm trong giaây phuùt hieän taïi vôùi taát caû nhöõng maàu nhieäm cuûa noù, khi mình ñem taâm veà vôùi thaân, vaø mình coù maët ñích thöïc trong giaây phuùt hieän taïi, htì mình tieáp xuùc vôùi taát caû söï maàu nhieäm cuûa Nieát Baøn cuûa Tònh Ñoä.

Thieàn haønh laø soáng haïnh phuùc, soáng thaûnh thôi, soáng töï do ngay trong giaây phuùt hieän taïi, phaàn lôùn chuùng ta tin raèng haïnh phuùc chæ coù trong töông lai, vì vaäy ai cuõng böôn baõi ñi tìm haïnh phuùc trong töông lai, chuùng ta nghó raèng nhöõng ñieàu kieän haïnh phuùc baây giôø chöa ñuû..